Rola rzek w środowisku
Cywilizacja jest nierozerwalnie związana z wodą, czy też dostępnością do rzek. W końcu jej kolebki znajdują się w dorzeczach Nilu czy Tygrysu i Eufratu. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu na ten żywioł patrzono jak na coś, co trzeba ujarzmić, dzisiaj coraz więcej jest jednak głosów o konieczności renaturyzacji.
Polska ma niewielkie zasoby wodne. W przeliczeniu na jednego mieszkańca dostępne jest 1 500 m3 na rok. Ze względu na liczne uwarunkowania Polska jest więc zagrożona zarówno występowaniem susz, jak i powodziami. Odpowiednie gospodarowanie zasobami wodnymi, dopasowane do zmian klimatu i towarzyszących im zjawisk jest zatem kluczowe.
Zagrożenie powodziowe
Niemal coroczne podtopienia, które pojawiają się w sezonie wiosenno-letnim kiedy panuje w Polsce susza wskazują, że gospodarowanie wodami wymaga całościowego podejścia. A inwestycje w infrastrukturę przeciwpowodziową, które chronią życie ludzi oraz ich mienie – są konieczne, nawet jeśli przez połowę roku mamy do czynienia z deficytem wody. Na podtopienia i powodzie szczególnie narażone są miejscowości znajdujące się na terenach wyżynnych i górskich, gdzie powodzie mają nagły i gwałtowny przebieg. W Polsce na terenach zagrożonych powodziami mieszka 15 mln osób.
Utrzymujący się problem suszy
Rzeki w Polsce są przede wszystkim zasilane przez wody opadowe, ale od lat zaobserwować można zmianę struktury opadów. Wiosną i latem pojawiają się nawalne deszcze, a w sezonie jesienno-zimowym opady na ogół są niewystarczające. Przez to gleba i rzeki nie są dostatecznie zasilane wodami roztopowymi. Powoduje to suszę glebową oraz hydrologiczną, która w różnym nasileniu utrzymuje się nieprzerwanie już od kilku lat. Problem niżówek w rzekach jest dotkliwy nie tylko dla ludzi, ale też dla ekosystemów zależnych od wód. Intensywne opady nie są w stanie zasilić rzek, ponieważ wezbrane wody nie są zatrzymywane, ale odpływają do Bałtyku.
Zanieczyszczenie rzek
Zanieczyszczenie rzek następuje najczęściej na skutek awarii przemysłowych lub w oczyszczalniach ścieków. Ale rzeki zaśmiecają też ludzie celowo, wyrzucając różnego rodzaju odpady, nawet poremontowe i wielkogabarytowe. Tymczasem same śmieci, jak i substancje uwalniające się z nich i przedostające się do gleby oraz wody stanowią zagrożenie dla zdrowia ludzi i dla środowiska.
Rzeki są wspólnym dobrem i pełnią wiele funkcji, są trasami żeglugowymi, granicami państwa, to potrafią być też groźnym żywiołem, o czym dolnoślązacy przekonali się boleśnie w 1997 roku podczas powodzi stulecia. Katastrofa na Odrze pokazała nam, że o rzeki trzeba dbać. Są w końcu ważnym elementem zarówno naszego życia, znajdują się nad nimi plaże nadrzeczne, są podstawą żeglugi turystycznej, ale przede wszystkim są podstawowym elementem środowiska.
Przeczytaj także:
- Eksperci UPWr o Odrze: retencja i renaturyzacja rzeki to podstawy
- Eksperci UPWr o Odrze: wody w rzece jest coraz mniej, a to przepis na katastrofę
- Eksperci UPWr o Odrze: rzeka jest uboższa o setki ton ryb
